stapel boeken over empathie

School voor Empathie

Het oprichten van een School voor Empathie lijkt me een nobel streven. Vaak volgt dit idee na een afschuwelijk verhaal over de meest hufterige daad van de meest nare persoon. Op de snelweg bijvoorbeeld. Of bij de bakker. Ik vraag me echter wel eens af of er iemand is die wil leren om meer empathie met de ander te hebben. Mensen zijn meestal op zoek naar het krijgen van empathie.

We zien onszelf wel graag als sociale mensen. Als empathische wezens die rekening houden met anderen. Dat is wat ons menselijk maakt: het vermogen om empathisch te zijn. Frans de Waal laat in zijn onderzoeken zien dat ook dieren ‘empathisch vermogen’ hebben en dat empathie dus niet voorbehouden is aan mensen. Ook primaten zijn in staat troost en wederkerigheid te bieden. Gedrag dat onlosmakelijk verbonden is met empathie. Filosoof Joep Dohmen stelt echter terecht de vraag of dieren in staat zijn een moraal te koppelen aan dit gedrag: kunnen zij bewust ‘warme’ (affectief) of ‘koele’ (cognitief) empathie vertronen naar hun soortgenoten? Dat is wat mensen wel kunnen: kiezen of we ons inleven in anderen of daar bewust van afkeren.

Empathie gaat verder dan ons inleven. Het gaat verder dan dat we bij onszelf kunnen voorstellen hoe iets moet zijn voor de ander. Empathie is tijdelijk afstand doen van jezelf, zonder jezelf op of weg te geven. Het gaat op dat ‘empathische moment’ niet om jou, niet om wat jij je voorstelt wat jíj zou voelen op dat moment, niet om hoe jij zou reageren, niet om hoe jij zou willen dat een ander reageert. Empathie gaat niet om jouw voelen, denken en handelen. Empathie is het vermogen om op te gaan in de ander, om compleet bij de ander te zijn en als de ander, en niet als jezelf, in zijn schoenen te gaan staan. Om zijn situatie vanuit zijn beleving te ervaren. Je hoeft daarvoor de ander niet eens letterlijk te kunnen verstaan: het gaat voorbij woorden.

Empathie is leegte en totaal-zijn tegelijk. Nou nou. Ga er maar aan staan.

Empathie in de diepste betekenis van het woord heeft bewustzijn op onszelf nodig om te kunnen bestaan. Bewustzijn is het vermogen om jezelf en het feit dat je beslissingen neemt, bewust waar te nemen. Empathie is er alleen in het nu en heeft geen aandrang om iets aan de situatie te veranderen. Om het ‘willens en wetens’ in de empathische modus te gaan staan en ervoor te kiezen om jezelf geheel ten dienste te stellen aan de ander. En ja, net als buikspieren trainen valt dat te leren (en kost wat moeite). Het grappige is dat mensen empatische eigenschappen van iemand wel kunnen waarderen. Net als die buikspieren. Bewondering en lof vallen ten deel.

Wie weet, komt die school voor empathie er nog wel eens.

Deel:

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.