leeuw

Gedreven door drie behoeften

Beweren dat alles wat we doen voortkomt uit drie behoeften vergt wat toelichting. Het blijkt nogal gevoelloos en egocentrisch te klinken. Sommigen noemen het zelfs cynisch. Het bekt toch wat feitelijk en emotieloos. Dat doet wat met mensen. Ze vinden daar iets van. De grootste afkeer zit in het feit dat ze zichzelf graag als empathische wezens beschouwen. Zeggen dat we alleen gedreven worden door onze eigen behoeften klinkt dan kil en ‘dierlijk’. Het vergt een laag dieper kijken. Om dan te ontdekken dat we die behoeften alleen ingevuld krijgen wanneer empathie mee mag doen. En dat is supermenselijk. Een complex spel, waarbij valsspelers altijd door de mand vallen.

Zelfdeterminatietheorie. Het is de bewering die gestoeld is op de zelfdeterminatietheorie van Edward Deci en Richard Ryan uit de jaren tachtig van de vorige eeuw. Het is een theorie die ingaat op de motivatie van mensen. Waarom doen mensen wat ze doen? Een fantastische vraag die ook ongeveer vanaf die tijd in mijn achterhoofd zit. Wat drijft mensen? Wat zorgt er voor de keuzes die ze maken? Hoe komen ze in een bepaalde functie terecht? Waarom is voor deze studie of partner gekozen? Is iets toeval of bepaald door de eigen wil? Waarom is iets leuk of bestaat ergens een afkeer van? Waarom vind je wat je vindt? Wanneer ik doorvraag kom ik vaak uit op een schouderophalen. ‘Ja, waarom? Dat is gewoon zo’. Bij nog meer doorvragen kom ik uit op één of een combinatie van de volgende redenen:

  1. Verbinding. Mensen willen graag in contact zijn met anderen. Om te kunnen delen, ontwikkelen, ervaringen uit te wisselen om te voelen dat iemand ertoe doet. Om lief te hebben om mee samen te werken, om gezien te worden. Om te ervaren dat we uiteindelijk nooit alleen zijn. Wij mensen hebben elkaar nodig, we bestaan ten opzichte van elkaar. Je naam krijgt betekenis als anderen er betekenis aan toekennen.
  2. Autonomie. Mensen willen op zichzelf staan. Regie hebben op het eigen leven. Het juk van macht en machteloosheid opheffen en onafhankelijk in vrijheid eigen keuzes kunnen maken. Het lijkt tegenstrijdig met verbinding. De uitdaging zit erin om de eigenheid te bewaren in het contact met anderen. Verbinding en autonomie die naast elkaar bewegen.
  3. Competentie. Mensen willen graag bijdragen. Ze willen iets goed kunnen, iets creëren, ertoe doen. De ‘zin van het bestaan’ lijkt hier te vinden. Mensen kunnen heel lang nietsdoen. En dan ontstaat toch vanuit het niets weer de drang om in beweging te komen. Iets te ondernemen.


Het is een drie-eenheid van menselijke behoeften.
Een samenspel dat op ieder moment zoekt naar evenwicht. Zicht op deze drie geeft zicht op je totale welzijn. En dat in het besef dat ieder ander ook op deze manier bezig is balans te vinden. Die balans wordt bepaald door empathie. Het vermogen om van een afstand naar je zelf te kijken om te zien wat je zelf nodig hebt. Maar het is ook het vermogen om in de schoenen van een ander te gaan staan en te zien wat die nodig heeft. Wat je uiteindelijk kiest, doet of laat, is de strategie om je eigen behoeften vervult te krijgen. In de wetenschap dat jouw strategie invloed heeft op het evenwicht van de ander. Dat is niet een kil en egocentrisch overgeleverd zijn aan behoeften. Het vergt dat waar wij mensen goed in zijn: een juist gevolg geven aan ons empathisch vermogen. En wat juist is, kan en mag een ieder van ons, zelf bepalen.

Interessant? Of kun je hier niets mee? Laat het me weten!

Deel:

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.